So‘nggi yillarda narxlarning oshishi, kommunal to‘lovlar va kundalik xarajatlarning ko‘payishi ko‘plab oilalarni pulni tejash haqida jiddiy o‘ylashga majbur qilmoqda. Ko‘pchilik tejashni daromadni kamaytirish yoki o‘zini cheklash deb tushunadi. Aslida esa to‘g‘ri yondashuv bilan pul tejash hayot sifatini pasaytirmaydi, aksincha moliyaviy barqarorlikni oshiradi. Quyida uy sharoitida pulni samarali tejashga yordam beradigan eng muhim usullar haqida batafsil so‘z yuritiladi.
Avvalo, pul tejashning asosi – oilaviy byudjetni nazorat qilishdan boshlanadi. Ko‘pchilik odamlar oy oxirida pul qayerga ketganini aniq bilmaydi. Shu sababli daromad va xarajatlarni yozib borish juda muhim. Hatto kichik summalar ham umumiy hisobda sezilarli miqdorni tashkil qilishi mumkin. Kundalik xarajatlarni qayd etish orqali keraksiz sarflar aniqlanadi va ulardan voz kechish osonlashadi.
Ikkinchi muhim jihat – oziq-ovqat xaridlarini rejalashtirishdir. Do‘konga rejasiz kirish ko‘pincha ortiqcha xaridlarga olib keladi. Oldindan haftalik menyu tuzish va ro‘yxat bilan xarid qilish pulni sezilarli darajada tejaydi. Bundan tashqari, tayyor ovqatlarga qaraganda uyda pishirilgan taomlar ancha arzon va sog‘lom bo‘ladi. Bu nafaqat pulni, balki sog‘liqni ham asraydi.
Uchinchi usul – kommunal to‘lovlarni kamaytirishga e’tibor qaratishdir. Elektr energiyasi, gaz va suvdan oqilona foydalanish katta ahamiyatga ega. Keraksiz chiroqlarni o‘chirish, energiya tejamkor lampalardan foydalanish, suvni behuda oqizmaslik orqali oyiga sezilarli mablag‘ni tejash mumkin. Qishda issiqlikni ushlab turish uchun deraza va eshiklarning holatini tekshirish ham foydali.
To‘rtinchi jihat – keraksiz obunalardan voz kechishdir. Ko‘pchilik odamlar foydalanmaydigan pullik xizmatlar uchun ham oyma-oy to‘lov qiladi. Mobil ilovalar, onlayn platformalar va pullik kanallarni qayta ko‘rib chiqish orqali faqat haqiqatan zarur bo‘lgan xizmatlarni qoldirish mumkin. Bu kichik qadam bo‘lsa-da, yil davomida katta mablag‘ni tejaydi.
Beshinchi usul – kredit va qarzlarni to‘g‘ri boshqarishdir. Foizli kreditlar oilaviy byudjetga katta bosim qiladi. Imkon qadar qarzsiz yashash yoki mavjud kreditlarni imkon qadar tezroq yopish tavsiya etiladi. Agar kredit zarur bo‘lsa, shartlarini diqqat bilan o‘rganish va yashirin to‘lovlarga e’tibor berish muhim.
Oltinchi jihat – kiyim-kechak va maishiy buyumlarni ongli xarid qilishdir. Moda ortidan quvish yoki mavsumdan tashqari xaridlar ko‘pincha ortiqcha xarajatga sabab bo‘ladi. Sifatli va uzoq muddat xizmat qiladigan buyumlar dastlab qimmatroq bo‘lishi mumkin, ammo vaqt o‘tib ancha tejamli ekanini ko‘rsatadi.
Yettinchi usul – transport xarajatlarini kamaytirishdir. Imkon bo‘lsa, jamoat transportidan foydalanish yoki qisqa masofalarda piyoda yurish foydali. Bu nafaqat pulni tejaydi, balki sog‘liq uchun ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Avtomobil egalari uchun esa yoqilg‘i sarfini kamaytirish usullarini qo‘llash muhim.
Sakkizinchi jihat – uy sharoitida mayda ta’mirlash ishlarini o‘rganishdir. Har bir kichik nosozlik uchun mutaxassis chaqirish shart emas. Oddiy ta’mirlash ishlarini mustaqil bajarish orqali ham pul, ham vaqt tejaladi. Internetda bunday bilimlarni bepul o‘rganish imkoniyatlari yetarli.
To‘qqizinchi usul – tejab qolingan mablag‘ni jamg‘arishga yo‘naltirishdir. Jamg‘arma bo‘lmasa, tejashning foydasi sezilmaydi. Hatto kichik summalarni muntazam jamlab borish ham kelajakda moliyaviy xavfsizlikni ta’minlaydi. Bu kutilmagan holatlar uchun muhim zaxira bo‘lib xizmat qiladi.
Nihoyat, o‘ninchi jihat – moliyaviy odatlarni o‘zgartirishdir. Pulni tejash bir martalik harakat emas, balki doimiy turmush tarziga aylanishi kerak. Xarid qilishdan oldin o‘ylab ko‘rish, reklamalarga berilmaslik va moliyaviy maqsadlarni aniq belgilash uzoq muddatda katta samara beradi.
Xulosa qilib aytganda, uyda pul tejash murakkab jarayon emas. Eng muhimi – ongli yondashuv va tartib-intizomdir. Yuqoridagi usullarni bosqichma-bosqich hayotga tatbiq etish orqali har bir oila o‘z moliyaviy ahvolini yaxshilashi mumkin.
Qaynoq24.uz teri qurishining oldin olish yo‘llari haqida yozgan edi.
